1/11

Friedrich Wilhelm Weber,  Friedrich Wilhelm Weber,
Dreizehnlinden, Kapitel 4, Die Mette  Dektritilio, ĉapitro 4, La noktomeza meso

translated by Manfredo Ratislavo

1 Mitternacht! Durch ferne Schluchten Klingt das Klosterglöcklein helle: Fromme Schläfer, schwarze Mönche, Werdet wach in eurer Zelle; 1 Noktomezo! Sonorilo sonas, la monaĥoj piaj devas jam ekstari tie en malgrandaj ĉambroj siaj.

2 Werdet wach, ihr frommen Schläfer! Von dem harten Strohsackbette Ruft des Ordens strenge Regel In die Kirche zu der Mette; 2 Vi vekiĝu, dormemuloj de fojnsaka lito, ĉeso estas nun de l’ nokto, iru en preĝejon al la meso.

3 In die Kirche, wo die Pfeiler Wie gebannte Hünen ragen, Die das schwere Steingewölbe Keuchend auf den Schultern tragen; 3 Ili ĉiuj kune iras en la kirkon kun gigantaj pilieroj, ŝtonvolbaĵon kvazaŭ ŝultre portegantaj;

4 Wo die stillen, weißen Bilder An den grauen Wänden schimmern, Wo im Chor die ew’ge Lampe Und geweihte Kerzen flimmern. - 4 tien, kie murpentraĵoj brilas en trankvilo, kie ĉe l’ altar’ kandeloj flagras, tie incenditaj pie. -

5 Jetzt, mein Lied, du scheue Jungfrau, An die Stirne leg den Finger, Sinne wach: du mußt mir nennen All die Beter, all die Singer; 5 Kanto mia, nun memoru, ĝuste diru al mi ĉiujn, kiuj kantis, preĝis tie; nomu al mi ĉiujn tiujn,

…  …

2/11

6 Heimatland und Los der Männer, Die da zu den Sitzen traten, Und was jeder eben dachte, Mußt du raten und verraten; 6 ties sorton kaj hejmlandon! Ilin vidas mi enpaŝi; kion ĉiu tiam pensis, devas vi al mi malkaŝi;

7 Alles, ob auch das und dieses Herb und ungebührlich scheine: Die du zeigst, sie waren Menschen, Gute Menschen, wie ich meine. - 7 ĉion, kvankam tio, jeno povas ŝajni tro maldeca: bonaj homoj estis ili, ĉio estis ja homeca. -

8 Erstlich schritt herein der greise Abt Warin, voll Kraft und Würde, Stumpf und stark; die Last der Jahre Beugt’ ihn und des Amtes Bürde.

8 Jen unue enen paŝis la abat’ kun seriozo, jam klinita de la jaroj, forta kaj kun digna pozo;

9 Ekberts Sohn, des Sachsenherzogs, Frankenfürst vom Mutterblute, Unter die Ardennenwölfe Sprang er früh mit keckem Mute; 9 fil’ de Saksa duk’ kaj Franka princidin’, en juna aĝo ĉasis lupojn en arbaro, la Ardena, kun kuraĝo.

10 In der Kämpfer dichte Knäuel Sprang er kühn in zwanzig Schlachten; Ronzeval im heißen Spanien Lehrt’ ihn, Zeit und Welt verachten.

10 Ofte li en Hispanujo tre aŭdacis en batalo; malrespekti mondon, tempon lin instruis Roncevalo.

11 Ronzeval! Die Heiden tobten, Flammen sprühte Durindane, Olifant zerbarst im Dröhnen, Dennoch sank die Kreuzesfahne.

11 Kun Rolando li batalis, kiun trafis morta sago; la araboj fine venkis, fine sinkis la krucflago.

…  …

3/11

12 Und der Abt, in manchem Traume Ächzt’ er noch in Kampfeswettern, Hört’ seines jungen Kämpen letztes Jauchzen, letztes Schmettern.

12 Ofte en batal’ sin movas la abat’ en sonĝo sia, kvazaŭ sonus jen la lasta voko de kompano lia.

13 Durch die Heldenseele rauschte Jetzt des Rolandsliedes Weise Wild und schmerzlich: �Vanitatum Vanitas!“ erseufzt’ er leise. - 13 Sonis tra animo lia la Rolanda melodio, kaj mallaŭte li suspiris: �Vanta, vana estis ĉio!“ -

14 Warkward drauf, der Pater Prior, Echtes Reis vom Stamm der Sachsen, Lichten Haars mit blauen Augen, Schulterbreit und hochgewachsen.

14 Venis tiam la prioro, malmultkapharara nure, bluokula kaj altkreska, estis saksdevena pure.

15 Von der Lippe weich und üppig Floß sein Bart in langen Locken, Oft beim Grübeln durch die Finger Glitten ihm die goldnen Flocken.

15 Fluis barb’ de liaj lipoj mola, longa; kaj traglitis ties bukloj liajn fingrojn ofte, kiam li meditis.

16 Wo der Weser blaue Fluten Durch das Felsentor sich bahnen Ihren Weg ins weite Flachland, Lag der Freihof seiner Ahnen.

16 Kie faras tra rokpordo sian vojon la Vezero, jen situis lia korto, la praava, ce l’ rivero.

17 Wortgewandt und zungenfertig, Lernt’ er aller Männer Rede; Scharf und schneidig zu gebrauchen Wußt’ er sie in mancher Fehde.

17 Lerta je parol’ kaj lango lernis vire li diskuti; sciis akre, tranĉe uzi ĝin, se devis li disputi.

…  …

4/11

18 Lust am Kampf im deutschen Herzen, Deutsches Blut in jeder Ader, Mit Romanen, Welschen, Wenden Stritt er oft in hartem Hader.

18 Fluis ja en liaj vejnoj Spita sango de l’ Germanoj, li kverelis kun la Slavoj, Keltoj kaj la Romianoj.

19 Aber schroffen Widersachern Schrieb er gern im Jugenddrange Seiner Meinung rote Runen Mit dem Schwert auf Brust und Wange.

19 Sed al bruskaj kontraŭuloj skribis li en juna aĝo glave sian opinion kaj sur brust’ kaj sur vizaĝo.

20 Stiller war sein Mut geworden; Nur wenn unversehens einer Jenes Tags bei Verden dachte, Jenes Bluttags, schwarz wie keiner, 20 Sed li nun plitrankviliĝis; nur se memorigis iu jenan tagon de Verdeno,^{3} jenan sangan tagon, kiu

21 Fuhr er auf, die Augen blitzten, Glüh vom Sachsentrotz, dem alten; Doch er konnte starken Willens Seinen Zorn im Zügel halten; 21 estis nigra por la Saksoj, tiam sentis li koleron; sed li sciis bridi siajn sentojn kaj la maltoleron;

22 Denn er dient’ in Mannentreue Seinem Herzog, Gottes Sohne, Der da führt das Kreuz im Banner Und die blut’ge Dornenkrone.

22 ĉar li servis virfidele al la duko, filo Dia, kiu krucon kaj dornkronon havas en standardo sia.

…  …

3Ĉe Verdeno (germane: Verden an der Aller), situanta en la nuna germana provinco Malsupra Saksio, la Franka reĝo Karlo, nomata la Granda, lasis laŭ iu raporto senkapigi proksimume 4.500 Saksajn nobelulojn, kiuj estis ribelintaj kontraŭ lia reĝimo.

5/11

23 Sein Gemüt bewegten heute Trübe, traurige Gedanken: Die des Heilands Lehre brachten, Arges bringen einst die Franken.

23 Estas trista li hodiaŭ; antaŭvidas li, ke iam venos la malbon’ de tiuj, kiuj l’ krucon portis tiam;

24 Denn er sah im Geist: vom Westen Droht Gewalttat, Raub und Fälschung Deutschen Rechts und deutscher Sitte Überflutende Verwelschung.

24 ke de l’ okcident’ minacos rab’, perforto kaj falsigo de l’ germana jur’ kaj moron inundanta romanigo.

25 Fern, noch fern! - Zum Hochaltare Hub er fromm die Seherblicke: �Herr der Welt, in Gnaden füge Meines Vaterlands Geschicke!“ - 25 Levis li profetajn siajn vidojn supren al l’ altaro: �Gracu al patrujo mia, ho Sinjoro de l’ homaro!“ -

26 Heribert, der bleiche Denker, Folgt’ ihm nach mit sachten Schritten; Wo die Mosel rauscht’, da standen Seines Heimatdorfes Hütten.

26 Iris poste softapaŝe Heribert’, pensulo pala; staris lia hejmo en la region’ Mozelo-vala.

27 In der gallischen Corbeja Saß der Jüngling viele Jahre, Harrend, daß das Nieerforschte Weiser Mund ihm offenbare, 27 Multajn jarojn en Francio li atendis, ke akiru li neekkonitan scion, ke saĝul’ al li ĝin diru.

28 Die Gesetze, die der großen, die der kleinen Welt gebieten, Bis er sich beschränkt’ und senkte In den Geist des Stagiriten.

28 Koni ĉiujn mondajn leĝojn, tio estis lia celo: li sin kontentigis je la studo de Aristotelo.

…  …

6/11

29 Jetzt erwog er das Problema, Ob der Tugend milde Flamme Aus Belehrung und Erfahrung Oder aus dem Herzen stamme. - 29 Nun li pensas pri l’ problemo, ĉu virt’ aposteriore venas el instru’ kaj sperto aŭ ĉu sidas ĝi enkore. -

30 Dann erschien der Pater Luthard, Falkenäugig, hochgeschossen, Edlen Bluts; im Habichtswalde War dies Tannenreis ersprossen.

30 Tiam venis Luithardo,

el nobela familio, falk-okula, en montaro kreskis tiu ĉi abio.

31 Früh gewöhnt an Weidmannswerke, Trotz der Schul’ an Weidmannssprüche, War’s ihm Freud’ und Pflicht, zu schaffen Vorrat in die Klosterküche 31 Al ĉasad’ kutimiĝinte en arbar’, sur erikejo, li havigis ĉion por la monaĥeja kuirejo.

32 Und, was unhold trabt im Berge, Fuchs und Wolf, die schlimmen Plager, Zu belisten und den Bären Anzugehn im eignen Lager.

32 Lupojn, vulpojn li insidis, kiuj estis vera plago; eĉ la ursojn li atakis per la arko kaj la sago.

33 Dacht’ er jetzt: �Die Knospen schwellen: Sollt’ es morgen nicht gelingen, Auf der Falz im Tagesdämmern An den Auerhahn zu springen?“ - 33 �Ĉu sukcesos mi,“ li pensis, �morgaŭ urogalon pafi? Ĉe tagiĝo, dum amludo, tiam povos mi gin trafi.“ -

34 Nach ihm trat herein der Riese Pater Ivo. Traun, dem Alten Stünden besser Helm und Brünne Als des Chorhemds weiche Falten!

34 Enen paŝis patro Ivo, kiun ja konvenis plie porti kaskon kaj kirason ol monaĥ-cemizon pie.

…  …

7/11

35 Hüten mußt’ er seines Vaters Herden auf den Emmerauen; Dort, im Kampf mit einem Roßdieb Ward ihm sein Gesicht zerhauen, 35 Devis li la patrajn gregojn gardi en junaĝo sia; estis disbatita tie de ŝtelist’ vizago lia.

36 Zwiegeteilt von Ohr zu Ohre; Rot und blau erquoll die Narbe: Geh ins Kloster, armer Junge, Mädchen lieben beßre Farbe!

36 Disfendiĝis de orelo ĝis orelo la cikatro. �Iru en la monaĥejon!“ diris al li lia patro.

37 Drauf in Winfrieds heil’gen Mauern Ließ er gern sich unterrichten: Zwar Raban, der kluge Meister, Lobte sein Latein mitnichten;, 37 Li malantaŭ monaĥejaj muroj sin instrui lasis, la latinan ekzamenon li malbone nur trapasis.

38 Doch begriff er schnell der Zahlen Heimlichkeit; mit Stab und Leine Maß er und zu festem Baue Fügt’ er schicklich Holz und Steine.

38 Sed komprenis li rapide de la nombroj la misteron, kaj al firma konstruaĵo li kunmetis ĉiun eron.

39 Als nun Abt Warin das neue Klosterhaus begann zu gründen, Ging im Dienst der Werkerfahrne Frohen Muts nach Dreizehnlinden.

39 Kiam oni ekkonstruis tiun monaĥejan domon, oni vidis gaje iri tien ĉi ĉi tiun homon.

40 Jetzo dacht’ er: �Schwere Krankheit Schickt der Himmel dem Gesunden Zur Genesung und dem Kranken Zur Genesung schwere Wunden.“ - 40 Pensas li nun: �Al sanulo sendas malsanecon Dio; Estis mi vundata ege, kaj saviĝis mi per tio.“ -

…  …

8/11

41 Pater Bernhard war der sechste, Stammend aus den Bruktrerföhren, Wo die Menschen Holzschuh tragen Und von schwarzem Brot sich nähren:

41 Venis tiam sesa frato, de l’ Bruktrera tribo ano, kiuj portas lignajn ŝuojn, nutras sin per nigra pano,

42 Blasse, blonde, stille Menschen, Träumerische, ahnungsreiche; Nächtlich flattern Geisterschemen Durch die Heid’ um Moor und Teiche.

42 homoj palaj kaj trankvilaj, kiuj kredas je fantomoj; nokte ŝvebas tiuj cirkaŭ marĉoj kaj iliaj domoj.

43 Von des Vaters Strohdachkotten Schied der Knab’ und suchte Ruhe; Hathumar, der milde Bischof, Gab ihm Trost und Lederschuhe.

43 Ĉar li serĉis la trankvilon for de l’ hejma kabanaro, lin konsolis kaj akceptis episkopo Hatumaro.

44 Tankmar hieß der fromme Priester, Der dem Eifervollen wehrte; Auch in stiller Klosterzelle Fehlt’ ihm, was sein Herz begehrte.

44 Gardis lin la frat’ Tankmaro, ke ne trou la fervoro; eĉ ĉi tie li ne trovis la trankvilon de la koro.

45 Nach des Himmels goldnen Häusern Weint’ er jetzt, wie spät und frühe, Seufzend: �Wer doch Taubenflügel Der gefangnen Seele liehe!“ - 45 Je la vivo enĉiela tage, nokte li sopiris: �Havu la anim’ flugilojn!“ ofte plore li suspiris. -

46 Munter schritt ihm nach der kecke Sigeward. Des Osnings Hänge Rauschten in die Brust des Knaben Wilde, wunderliche Sänge.

46 Vigle post li paŝis enen nun la frato Sigevardo. De l’ deklivoj de l’ Osningo^{4} venis tiu gaja bardo.

…  …

4�Osningo“ (germane: Osning) estas malnova nomo de la Teŭtoburga Arbaro, montaro en norda Germanio.

9/11

47 Mit den Sängen, mit der Fiedel Zog er weit von Gau’n zu Gauen, Strich zum Tanz den Freilingstöchtern Und den stolzen Edelfrauen.

47 Sur dancfestoj aŭ kortegoj, siajn kantojn jen kantante, vagis li tra multaj landoj, violonon jen ludante.

48 Sah am Königshof des großen Harun-al-Raschids Gesandten An den großen Frankenkönig, Den noch größern Elefanten; 48 Vidis li la delegiton de Haruno Alraŝido,

- ankaŭ ties elefanton, por li pli impona vido -,

49 Auch ein Äfflein; dieser Affe War der erste Aff’ im Norden: Menschheitsväter sind sie später Und gemein im Land geworden.

49 kiam li ĉe l’ rega korto ludis siajn melodiojn, vidis ankaŭ la unuajn elmontritajn jen simiojn.

50 Saust dem müden Wandervogel Quer der Sturmwind ins Gefieder, Gern an menschenferner Stelle Läßt er sich im Walde nieder.

50 Kiam pro venteg’ taŭziĝas de la migrobird’ plumaro, tiam laca gi volonte sin sidigas en arbaro.

51 Sigeward, der irre Fahrer, Flüchtend aus dem Weltgebrause, Stellt’ ans Kirchtor Stab und Schuhe Und erkor die stille Klause.

51 Sigevardo, la vagulo, forfuginta mondajn bruojn, antaŭ la preĝejan pordon metis siajn migroŝuojn.

52 Islands Falke kann die Kappe, Ring und Riemen stumm verschmerzen: Unaufhaltsam bricht des Liedes Sprudel aus Poetenherzen.

52 Estas tolerebla eble por la falko la ĉapeto; kant’ nereteneble fluas el la koro de poeto.

…  …

10/11

53 Auch im Kloster, deutsch und römisch, Klangen Sigewards Gesänge, Doch am hellsten klang der liebe Heimatlaut der Osnighänge.

53 Ankaŭ en la monaĥejo sonis liaj kantoj belaj; sed la kantoj pri l’ Osningo hejma estis la plej helaj.

54 Jetzo durch den Kopf des Mönches Flog ein Reimlein auf die Franken: �O wie wird der Prior lachen, Und der Abt, wie würd’ er zanken!“ - 54 Ĵus en lian kapon venis moka vers’ pri Franka rato: �Kiam ridos la prioro, ĉagrenigos la abato!“ -

55 Hatto kam, mit hoher Stirne Und mit selig trunknen Blicken: Kind des Landes, wo am Hügel Rhein und Wein sich freundlich nicken.

55 Hato venis, altafrunta, kun rigardoj goj-ebriaj; venis li de l’ land’ de l’ Rejno kun vinberplantejoj ĝiaj.

56 Ivo sagt’ im Scherz, die Mutter Hab’ in einer Rebenlaube Ihn ernährt mit feurig süßem Most der Deidesheimer Traube.

56 Ivo diris pri li ŝerce: �Nutris lin patrino lia per vinbera mosto dolĉa, ne per propra lakto sia!“

57 Früh gewidmet dem Altare, Trieb es ihn, zu Dreizehnlinden Heil’ger Hymnen und Sequenzen Wort und Weise zu erfinden; 57 Frue li dediĉis sin jam al la servo eklezia; trovi versojn, melodiojn estis ŝat-okupo lia.

58 Auch mit wohlgewählten Farben In lebendig treuen Bildern Auf der Leinwand fromme Sage Und Geschichte abzuschildern.

58 Ankaŭ sciis li bildigi per koloroj viv-fidelaj historiojn religiajn, kaj en bildoj rave belaj.

…  …

11/11

59 Heute malt’ er in Gedanken Wie sein Held, der Todbesieger, Glorreich auferstand und rückwärts Taumelten die welschen Krieger. - 59 Pentras li enpense, kiel reekstaris Kristo glore, falis malamikoj dorsen, kantis angelar’ adore. -

Author of this German poem is Friedrich Wilhelm Weber (Frederiko Vilhelmo Vebero, ∗1813-12-25 – †1894-04.05).

Arg-152-298 (2014-12-20 19:51:49)

Translation of the German poem “Dreizehnlinden, Kapitel 4, Die Mette” by Friedrich Wilhelm Weber (Frederiko Vilhelmo Vebero, ∗1813-12-25 – †1894-04.05) into Esperanto by Manfredo Ratislavo (Manfred Retzlaff, Stettiner Str. 16, D-59302 Oelde, Germanio, ∗1938-11-04).

Arg-152-301 (2014-12-20 19:50:20)