1/5

Friedrich Schiller,  Friedrich Schiller,
Die Bürgschaft  Garantio

tradukita de Vasilij Devjatnin

Zu Dionys, dem Tyrannen, schlich Damon, den Dolch im Gewande: Ihn schlugen die Häscher in Bande, “Was wolltest du mit dem Dolche? sprich!” Entgegnet ihm finster der Wüterich. “Die Stadt vom Tyrannen befreien!” “Das sollst du am Kreuze bereuen.”

Damon’ unu fojon mallaŭte trairis Kun akra tranĉilo sub bask’ al tirano – Al Dionizio, – sed unu gardano Lin kaptis subite. Tiran’ al li diris : � Pro kio vi al mi, fripono, aliris? �

– Mi sanktan promeson ekvolis plenumi … –

� Krimulo! mi tuj vin ordonos krucumi! �

“Ich bin”, spricht jener, “zu sterben bereit Und bitte nicht um mein Leben: Doch willst du Gnade mir geben, Ich flehe dich um drei Tage Zeit, Bis ich die Schwester dem Gatten gefreit; Ich lasse den Freund dir als Bürgen, Ihn magst du, entrinn’ ich, erwürgen.”

– Jam longe mi estas al mort’ pretigita, Kaj, kredu, ne diros mi eĉ unu vorton Pro mia pardono, ĉar havas mi forton, Por morti sur kruco; sed se inklinita Vi estas al bono, – ho, estu donita Al mi kelka tempo, por fraton edzigi, – Ĉe vi do mi povas amikon restigi. –

Da lächelt der König mit arger List Und spricht nach kurzem Bedenken: “Drei Tage will ich dir schenken; Doch wisse, wenn sie verstrichen, die Frist, Eh’ du zurück mir gegeben bist, So muß er statt deiner erblassen, Doch dir ist die Strafe erlassen.”

Kruele ekbrulis tirana rigardo, Kaj diris li post la silento momenta : � Tre bone, kun tio mi estas konsenta; Sed tamen memoru vi tion, bastardo, Ke vian amikon mi tenos sub gardo Ne pli, ol tri tagoj, – kaj poste li mortos, Al vi li per tio pardonon alportos. �

Und er kommt zum Freunde: “Der König gebeut, Daß ich am Kreuz mit dem Leben Bezahle das frevelnde Streben. Doch will er mir gönnen drei Tage Zeit, Bis ich die Schwester dem Gatten gefreit; So bleib du dem König zum Pfande, Bis ich komme zu lösen die Bande.”

Al sia amiko Damono alvenis Kaj diras : � tiran’ min aljuĝis krucumi, Ĉar volis mi sanktan promeson plenumi … Kaj mi nur tri tagojn ricevi elpenis, Por fraton edzigi … � kaj li ĉirkaŭprenis Amikon kaj petas : � ho, restu, kurulo, Vi por garantio ĉe malbonegulo! �

Und schweigend umarmt ihn der treue Freund Und liefert sich aus dem Tyrannen; Der andere ziehet von dannen. Und ehe das dritte Morgenrot scheint, Hat er schnell mit dem Gatten die Schwester ver-

eint, Eilt heim mit sorgender Seele, Damit er die Frist nicht verfehle.

Amiko volonte konsentis kaj restis En malliberejo li por garantio, Kaj tuj liberigis Damonon per tio … Damono edziĝon de frato forfestis, En tria mateno tre frue sin vestis Kaj vojon rapidas, malfrui timante Kaj ĉiam pri sia amiko pensante …

…  …

2/5

Da gießt unendlicher Regen herab, Von den Bergen stürzen die Quellen, Und die Bäche, die Ströme schwellen. Und er kommt ans Ufer mit wanderndem Stab, Da reißet die Brücke der Strudel hinab, Und donnernd sprengen die Wogen Des Gewölbes krachenden Bogen.

Subite tre forta ventego fariĝis,

Kaj tondro kaj fulmo kaj granda pluvego; Pli forte, pli brue koleras ventego, – Kaj jen riveretoj de mont’ ekruliĝis, Riveron plenigis, kaj ĝi ekondiĝis … Damono al ponto rapidas de monto Kaj vidas, ke estas rompita jam ponto.

Und trostlos irrt er an Ufers Rand: Wie weit er auch spähet und blicket Und die Stimme, die rufende, schicket. Da stößet kein Nachen vom sichern Strand, Der ihn setze an das gewünschte Land, Kein Schiffer lenket die Fähre, Und der wilde Strom wird zum Meere.

Li vagas sub pluvo sur bord’ de rivero, Kaj tre malproksime li vidas dometon; Li krias, li vokas, li petas ŝipeton : Sed vane, – neniu ĉar kun malespero Ekvolis batali kun brua rivero … Kaj baldaŭ rivero jam aliformiĝis : Ĝi tute je maro simila fariĝis.

Da sinkt er ans Ufer und weint und fleht, Die Hände zum Zeus erhoben: “O hemme des Stromes Toben! Es eilen die Stunden, im Mittag steht Die Sonne, und wenn sie niedergeht Und ich kann die Stadt nicht erreichen, So muß der Freund mir erbleichen.”

Kaj jen lian koron plenigis doloro, Li ploras, antaŭen li manojn etendas, Kaj preĝon varmegan al Zeŭso li sendas : � Kompatu! � li petas kun granda fervoro – � Kaj min ekrigardu kun dia favoro! Se al Sirakuzoj vi min ne alportos, Ho! . . mia amiko senkulpe ja mortos! �

Doch wachsend erneut sich des Stromes Wut, Und Welle auf Welle zerrinnet, Und Stunde an Stunde entrinnet. Da treibt ihn die Angst, da faßt er sich Mut Und wirft sich hinein in die brausende Flut Und teilt mit gewaltigen Armen Den Strom, und ein Gott hat Erbarmen.

Sed vane kompaton de Zeŭso li petas : Ventego kaj ondoj kaj pluv’ ne ĉesiĝas. Sed ĉiam plifortaj, teruraj fariĝas, – Kaj tempo forpasas … Damono formetas De si sian veston, kuraĝe sin ĵetas En bruan riveron kaj naĝas, tranĉante Per brusto nur ondon, kun mort’ batalante.

Und gewinnt das Ufer und eilet fort Und danket dem rettenden Gotte; Da stürzet die raubende Rotte Hervor aus des Waldes nächtlichem Ort, Den Pfad ihm sperrend, und schnaubet Mord Und hemmet des Wanderers Eile Mit drohend geschwungener Keule.

Kaj jen li sur bordo jam estas, – elŝiris Sin tute el brakoj teruraj de morto, Kun granda dankem’ al favoro de sorto, Rapidas li plu … Sed subite eliris El granda arbaro rabistoj. Aliris Al ili Damono, – kaj ili malpace Ĉirkaŭas lin tute, rigardas minace.

…  …

3/5

“Was wollt ihr?” ruft er vor Schrecken bleich, “Ich habe nichts als mein Leben, Das muß ich dem Könige geben!” Und entreißt die Keule dem nächsten gleich: “Um des Freundes willen erbarmet euch!” Und drei mit gewaltigen Streichen Erlegt er, die andern entweichen.

� Ho, kion vi volas, krimuloj? li diris : Ankoraŭ ne scias, friponoj, vi tion, Ke mi, nur krom vivo, jam havas nenion! Sed vivo – ne mia! � Kaj tuj li aliris Al ili, bastonon de unu elŝiris, Per ĝi li eksvingis, kaj tri li mortigis, Aliajn do ĉiujn facile forigis.

Und die Sonne versendet glühenden Brand, Und von der unendlichen Mühe Ermattet sinken die Kniee. “O hast du mich gnädig aus Räubershand, Aus dem Strom mich gerettet ans heilige Land, Und soll hier verschmachtend verderben, Und der Freund mir, der liebende, sterben!”

Sed suno post pluvo varmege bruligis Migranton, kaj tute li perdis jam forton; Kun granda teruro atendis li morton, – Kaj preĝis li Zeŭson : � vi min liberigis El ondoj bruegaj, de mi vi forigis Rabistojn, – ĉu tie ĉi devas suferi Mi vane kaj morti, amikon oferi?! … �

Und horch! da sprudelt es silberhell, Ganz nahe, wie rieselndes Rauschen, Und stille hält er, zu lauschen; Und sieh, aus dem Felsen, geschwätzig, schnell, Springt murmelnd hervor ein lebendiger Quell, Und freudig bückt er sich nieder Und erfrischet die brennenden Glieder.

Subite li aŭdas, kvazaŭ murmuretas Ne tre malproksime malgranda rivero! Rapide sin turnas al ĝi kun espero Damono – kaj vidas, ke fonto fluetas. Al ĝi superforte li tuj alvagetas, Soifon brulegan kun ĝoj’ kvietigas Kaj korpon malsanan en ĝi li freŝigas.

Und die Sonne blickt durch der Zweige Grün Und malt auf den glänzenden Matten Der Bäume gigantische Schatten; Und zwei Wanderer sieht er die Straße ziehn, Will eilenden Laufes vorüber fliehn, Da hört er die Worte sie sagen: “Jetzt wird er ans Kreuz geschlagen.”

Jam suno varmega majeste subiras Kaj ombroj tre longaj kuŝiĝas sur tero : Tre baldaŭ jam venos trankvila vespero. Sur vojo al urb’ du migrantoj jen iras, Damono do ilin en voj’ preteriras. Migrantoj parolas, Damono aŭskultas Kaj aŭdas : � lin oni jam nun ekzekutas! �

Und die Angst beflügelt den eilenden Fuß, Ihn jagen der Sorge Qualen; Da schimmern in Abendrots Strahlen Von ferne die Zinnen von Syrakus, Und entgegen kommt ihm Philostratus, Des Hauses redlicher Hüter, Der erkennet entsetzt den Gebieter:

Tumulto piedojn al li flugiligas, En lia animo – senfinaj teruroj …. Kaj jen Sirakuzoj ! Nur suprojn de turoj Malalta jam suno facile origas : Jam estas vespero! . . kaj li rapidigas Ankoraŭ pli paŝojn, – kaj vidas – en strato Renkontas lin lia servant’ Filostrato.

…  …

4/5

“Zurück! du rettest den Freund nicht mehr, So rette das eigene Leben! Den Tod erleidet er eben. Von Stunde zu Stunde gewartet’ er Mit hoffender Seele der Wiederkehr, Ihm konnte den mutigen Glauben Der Hohn des Tyrannen nicht rauben.”

– Revenu, ĉar ĉio jam estas finita! – Li diris malgaje : en urbon ne iru, Mi petas vin, el Sirakuzoj foriru! Li estas jam al ekzekuto metita. Li kredis sen fin’, ke li estos trompita Neniam de sia amik’, kaj nenio Lin povis devigi ne kredi je tio. –

“Und ist es zu spät, und kann ich ihm nicht, Ein Retter, willkommen erscheinen, So soll mich der Tod ihm vereinen. Des rühme der blut’ge Tyrann sich nicht, Daß der Freund dem Freunde gebrochen die Pflicht, Er schlachte der Opfer zweie Und glaube an Liebe und Treue!”

� Ho, se jam malfrui al mi estas sorto, Kaj se mi ne povas de mort’ liberigi Amikon, – mi devas min ankaŭ mortigi : Tirano ne diru, ke kuris de morto Mi nur dank’ al mia anima malforto! Al vi mian vivon volonte mi cedas, Sed sciu, ke homoj kaj amas kaj kredas! �

Und die Sonne geht unter, da steht er am Tor, Und sieht das Kreuz schon erhöhet, Das die Menge gaffend umstehet; An dem Seile schon zieht man den Freund empor, Da zertrennt er gewaltig den dichten Chor: “Mich, Henker”, ruft er, “erwürget! Da bin ich, für den er gebürget!”

Vespere Damon’ Sirakuzojn eniras

Kaj vidas, ke kruco sur placo jam staras, Kaj oni jam tute amikon preparas, Por lin ekzekuti … Kun forto traŝiras Amason popolan Damono kaj diras : � Mi morton deziris de Dionizio, – Mi estas krimulo, li – nur garantio !

Und Erstaunen ergreifet das Volk umher, In den Armen liegen sich beide Und weinen vor Schmerzen und Freude. Da sieht man kein Auge tränenleer, Und zum Könige bringt man die Wundermär’; Der fühlt ein menschliches Rühren, Läßt schnell vor den Thron sie führen, En granda mirego popol’ silentiĝis …. En ĝojo amikoj sin tuj ĉirkaŭprenas Kaj ploras, – pri kio – neniu komprenas, Sed larmoj el ĉiuj okuloj ruliĝis …. Minaca tirano pri ĉio sciiĝis; Li je amikeco ilia tre miras Kaj verajn amikojn li vidi deziras.

Und blicket sie lange verwundert an. Drauf spricht er: “Es ist euch gelungen, Ihr habt das Herz mir bezwungen; Und die Treue, sie ist doch kein leerer Wahn - So nehmet auch mich zum Genossen an: Ich sei, gewährt mir die Bitte, In eurem Bunde der Dritte!”

Kaj jen ili venas. Kun vido afabla Tirano renkontas amikojn kaj diras : � Vi venkis min tute, je vi mi tre miras! Mi estas ankoraŭ por amo kapabla, Kaj se mi ne estas al vi malagrabla, Permesu al mi, ke en ligo mi via, Amikoj varmegaj, por vi estu tria! … �

…  …

5/5

Verkinto de tiu ĉi Germana poemo estas Friedrich Schiller (Frederiko Ŝilero, ∗1759 – †1805).

Arg-1016-2057 (2014-05-20 13:28:47)

Pri la poeto Friedrich Schiller vidu la retejon http: // eo. wikipedia. org/ wiki/ Friedrich_Schiller . Pri la poemo vidu la retejon http: // www. kombu. de/ buergsch. htm .

Traduko de la Germana poemo “Die Bürgschaft” de Friedrich Schiller (Frederiko Ŝilero, ∗1759 – †1805) en Esperanton de Vasilij Devjatnin (∗1862 – †1938).

Arg-1016-2058 (2014-05-20 13:25:34)

Pri la tradukinto vidu la vikipediejon http: // eo. wikipedia. org/ wiki/ Vasilij_ Devjatnin . La poem-esperantigo troviĝas en http: // edu. i-lo. tarnow. pl/ esp/ lern/ librejo/ 0012/ 0008. php .