Poezio
piece of old paper
Esperanto Angla Germana
bonveniga paĝo listo de la poemoj listo de la tradukaĵoj listo de poetoj Poezio en nombroj registri
 eksporti for presado: vertikala formato (PDF) kverformato (PDF) | montru ĉiujn eksport-formatojn
verkinto  [voknomo] titolo lingvo publikigo identiga kodo lasta modifo aspekto
Manfred Retzlaff Dektritilio, ĉapitro 11, Eksterleĝa, Esperanto Arg-1930-958 2015-04-06 22:32 Manfred nur tiun forigu
Friedrich Wilhelm Weber * Dreizehnlinden, Kapitel 11, Vogelfrei Germana Arg-1929-958 2015-04-06 22:38 Manfred nur tiun forigu

Friedrich Wilhelm Weber,
Dreizehnlinden, Kapitel 11, Vogelfrei

 

Friedrich Wilhelm Weber,
Dektritilio, ĉapitro 11, Eksterleĝa,

 
    tradukita de Manfred Retzlaff
 
1 “Fertig!” sprach de Meister Fulko;   1 Diris la forĝist’: „Jam preta
“Hildegunden, deiner Frauen,   estas la serur’, filino!
Kleine Imma, liebe Tochter,   Estas ĝi fidinda, portu
Bring das Schloß, sie kann ihm trauen.   ĝin al via sinjorino!
 
2 Wieland kaum, der Schmiedekönig,   2 Eĉ Vilando artifike )
Wüßt’ es künstlicher zu machen,   pli ne povus tion fari. -
Und im Berg, die stillen Leute,   La ridaĉon, vi knabaĉo, )
Und - du Kobold, laß das Lachen!   povas vi al vi ja ŝpari!
 
3 Eggi, schon den ganzen Morgen   3 Vi jam la matenon tutan
Greinst du mit vergnügtem Blicke,   grincas pro plezuro ia,
Gleich als wär’ ein feistes Wildbret   kvazaŭ iu predo grasa
Dir gegangen in die Stricke.   restis en kaptilo via.
 
4 Mach dich fort, du brauner Schlingel,   4 Vi foriĝu! Vi atentu
Sieh mir fleißig nach den Schafen,   bone pri la grego ŝafa,
Daß sie nicht zu Schaden gehen   por ke ĝi ne damaĝiĝu
Auf dem Winterfeld des Grafen!”   sur la vintra kampo grafa.
 
5 Eggi, in der Tür sich wendend:   5 Diris tiu: “Jes, hieraŭ )
“Meister Fulk, ihr habt’s geraten:   estis nobla best’ kaptata;
Gestern war’s; ein Edelmarder,   volas la sinjoro Gero
Und Herr Gero will ihn braten.”   ja, ke estu ĝi rostata.”
 
6 “Geh, du Gauch! - Er grollt dem Falken”,   6 „Malamegas li la Falkon,”
Sprach der Schmied; “wohl mag er lästern;   diris la forĝisto tiam,
Härter als uns je der Franke   „batis Sakso Sakson plie
Schlug der Sachs den Sachsen gestern.   ol la Frank’ ĝin faris iam.
 
7 Wie man einen wutverdächt’gen   7 Kiel hundo infektita
Hund erhängt am nächsten Aste,   de rabio nobelulo
Ward ein Edler preisgegeben,   nobla estis forlasata
Weil ein Bösewicht ihn haßte.   pro malam’ de maliculo.
 
8 Stolzer Falk! Vom Wald zur Weser   8 Ho fiera Falk’! Troviĝas
Wird kein treures Herz gefunden! -   pli fidela kor’ neniu!
Doch da ist er selbst: - o Imma,   Tie li mem venas! Vidu,
Wie verhärmt in wenig Stunden!”   kiel afliktiĝis tiu!”
 
9 Elmar kam; der greise Diethelm   9 Venis jen Elmar’; Dithelmo
Schritt ihm nach mit finsterm Mute; -   post li kun ĉevalo paŝis; -
Zorn und Tränen in den Augen,   Tiu ĉi koleron sian
Führt’ er eine weiße Stute.   kaj la larmojn ne malkaŝis.
 
10 Sprach der Falk: “Des letzten Dienstes   10 Jen Elmaro: „Majstro Fulko,
Meister Fulko, magst du pflegen:   vin pri lasta servo peti
Spute dich, mit Weiheworten   volas mi. Bonvolu firmajn
Feste Eisen aufzulegen.   ferojn sur la hufojn meti.
 
11 Spute dich, du kluger Meister,   11 Vi klopodu, bonajn ferojn
Feste Eisen, gute Eisen   fari nun per arto via
Aufzulegen meinem Tiere,   por ĉi tiu besto; longa )
Denn wir haben weit zu reisen.   estos ja vojaĝo mia.
 
12 Weit zu reisen, Meister Fulko!   12 Estas tiu ĉi ĉeval’ ne
Drum von all den edlen Rossen   la plej nobla, la plej bela;
Nicht das beste, doch das treuste   sed por la voj-akompano )
Wählt’ ich mir zum Fahrtgenossen.”   estas ĝi la plej fidela.”
 
13 Stumm und traurig sah der Alte   13 Jen la viron, la ĉevalon
Auf den Mann und auf das Fohlen;   mute la forĝist’ rigardis;
Dann, sein Werkgerät ergreifend,   tiam metis li la feron
Fuhr er durch der Esse Kohlen;   en la karbojn, kiuj ardis.
 
14 Und mit zornig wüsten Schlägen   14 Kolerege li ĝin batis,
Schlug er, daß der Amboß stöhnte,   ke l’ amboso muĝis ĝeme,
Schlug er, daß die Balken sangen   ke la fundamentoj bruis
Und das Grundgemäuer dröhnte.   kaj la traboj kantis treme.
 
15 Flammen stoben, Funken spritzten;   15 Plie batis li la feron,
Härter hieb der Schwerergrimmte,   ĝis fajreroj elŝpruciĝis,
Bis des Erzes glühe Stange   ĝis la arde ruĝa stango
Wie ein Wurm sich wand und krümmte.   kiel vermo ekkurbiĝis.
 
16 Plötzlich aber sank die Rechte,   16 Sed subite por ĉagreno
Und, erfaßt von wildem Jammer,   sinkis lia man’, li metis
Warf er auf den Herd das Eisen,   la martelon suben kaj la
In den Winkel Zang’ und Hammer.   feron en angulon ºetis.
 
17 “Nein, ich kann, ich kann nicht, Elmar;   17 Mi ne povas fari tion!
Nein, du kannst, du kannst nich gehen!   Vi ne devas nin forlasi!
Um den Wiedehopf, den Gecken,   Pro fiulo tia danda
Sollen wir dich scheiden sehen?   ni vin vidu nun forpasi?
 
18 Sind noch Götter? Unsre Götter   18 Ni forlasas niajn diojn,
Zürnen, weil wir sie verlassen,   ni, de l’ praa kredo anoj;
Und der weiße Gott der Christen,   kiel ni lin, nin malamas
Den wir hassen, muß uns hassen.   tiu dio de l’ kristanoj.
 
19 Büßung heischt der große Frevel!   19 Nur se pentos ni la krimon,
Erst versöhnt an heil’gen Stätten,   kun armilo en la mano,
Muß das Volk die Wehr ergreifen,   kaj kun li repaciĝinte,
Und - der Alte wird uns retten.   - tiam helpos nin Votano.
 
20 Letzte Nacht in Sturmesbrausen   20 Lastan nokton en ŝtorm-bruo
Fuhr er zürnend her vom Norden:   li de l’ nordo tratiriĝis.
Sollt’ er nicht? Warum, wir Toren,   €u li ne koleru? - Kial
Sind wir untreu ihm geworden?   ni al li malfideliĝis?
 
21 Elmar, bleib! Geh vor, wir folgen;   21 Antaŭiru vi, Elmaro!
Zieh dein Schwert: wir werden siegen!   Sekvos ni al la batalo!
Einmal noch im roten Banner   Ree flirtu unufoje )
Laß das weiße Fohlen fliegen!   nia flago kun ĉevalo!
 
22 Elmar, bleib! Was dir geschehen,   22 Kion spertis vi, por ni ja
Schande ist es, Schmach uns allen;   malhonoro estis tio!
Gestern, an der Linde, hörtest   Ĉu ne aŭdis vi hieraŭ
Du den Zuruf nicht erschallen?   la alvokon ĉe l’ tilio?
 
23 Wir, der Werkmann und der Bauer,   23 Venĝi tiun malhonoron,
Stehn zu dir, den Schimpf zu rächen:   staras ni ĉe via flanko.
Hünen, die wie Haferhalme   Estas fortaj ni, ni rompos
Frankenspeere spielend brechen;   la armilojn de la Franko.
 
24 Harte Hände, die in Scherben   24 Duraj estas niaj manoj,
Schild und Panzerrock zerschlagen;   la kirasojn ni dismetos;
Felsennacken, die den Reiter   la rajdantojn kun ĉevaloj
Samt dem Roß zum Sumpfe tragen!   ni en la marĉejojn ºetos.
 
25 Und die Gegner? Immer lustig,   25 Niaj malamikoj, tiuj
Reigenspringer, immer heiter,   Frankoj, ja ne estas viroj!
Lockenkräusler, Salbenköche,   Danci ili bone povas,
Zwölf ein Dutzend - und nichts weiter.   dandaj estas kavaliroj!
 
26 Welch Geziefer! Viel zu lange   26 Fiularo! Jam tro longe
Litten wir’s; auf, uns zu wehren!   ni toleris tiun fion!
Klirrt das Land, der graue Kämpe,   Ni rebatu! Vidukindo, )
Widukind, er wird es hören.   la oldul’, li aŭdos tion.
 
27 Täuschung ist es, Frankenfabel,   27 Trompis nin la Frankoj, diris
Daß der Held, im Kampf ermattet,   ili, ke li kristaniĝis,
sei verzagt zu Kreuz gekrochen   laca de la batalado,
Und im Wessagau bestattet.   kaj ke li jam entombiĝis.
 
28 Niederwärts im Weserwalde   28 Ĉe l’ Vezero, en arbaro,
Schläft er nur im hohlen Steine,   tie kuŝas li dormante,
Schlachtbereit mit Roß und Mannen,   kun soldatoj kaj ĉevaloj,
Harrend, daß sein Tag erscheine.   sian tagon atendante.
 
29 Oft, wenn nachts die Wetter tosen,   29 Ofte, nokte, dum tempesto
Weckt er seine Schwertgesellen:   vekis li kunulojn siajn.
Riefen nicht des Waldes Wipfel?   Ĉu li aŭdis en la bruo
Mahnten nicht des Stromes Wellen?   voĉojn lin vokantajn iajn?
 
30 Dann hinauf die blaue Weser,   30 Kaj malsupren al la Lipo,
Dann hinab die blanke Lippe,   supren al Vezer’ li iras:
Und 'zu früh, zu früh' erseufzend   ’Estis jam tro frue’ tiam
Kehrt er heim zur düstern Klippe.   reveninte li sopiras.
 
31 Falk, mir deucht, jetzt ist die Stunde.   31 Pensas mi, ke estas tempo.
Hebt sich nur mit Waffenschalle   Se l’ popolo sin starigos
Reisig Volk in allen Gauen,   ĉie en Saksuj’, li tiam
Kommt er und befreit uns alle.   venos kaj nin liberigos.
 
32 Heergeräte weiß ich liegen,   32 Scias mi ja armilaron,
Kunstgebilde kluger Zwerge,   arte de nanar’ faritan,
Stahlgewand und alte Schwerter   glavojn kaj kirasojn ŝtalajn,
Aufgehäuft im nahen Berge.   en la mont’ akumulitan. )
 
33 Laß das Bauernhorn erklingen!   33 Lasu soni vi la kornon!
Folgen wird dem Racherufe   Sekvos al venĝovoko
All das Volk im Lederschurze,   la popolo de proksima
All das Volk von Kamp und Hufe.   ka de malproksima loko.
 
34 Zündend, schnell wie Heidefeuer,   34 Kaj trairos jena krio
Wird der Schrei die Welt durchfahren:   kiel fajro tra l’ kamparo:
Ja, sie kommen, traun, sie kommen,   Venas la kunbatalantoj,
Schildgenossen, Schar auf Scharen!   venas ili ar’ post aro!
 
35 Schlechte Menschen, schlechte Zeiten:   35 Kiu riskas, tiu venkas!
Allen wird, was sie verdienen,   Nur meritas la liberon,
Und die Freiheit nur den Wackern,   kiu ĝin aŭdacas gajni
Die der Freiheit sich erkühnen.   kaj ne perdas la esperon.
 
36 Können wir’s? Ich sah’s am Süntel;   36 Venkis foje en batal’ ni;
Zu uns stand der alte Woden:   helpis nin Votano tiam:
Solch ein Tag! Des Blutes Ströme   Tian egan sango-fluon
Rissen Furchen in den Boden.   oni vidis ja neniam.
 
37 Nur ans Werk! Erst recht im Zorne,   37 Ne hezitu ni! Kuraĝon!
Werden wir die Welschen schlagen,   Ne bridante la koleron
Wie am Osning sie den Vätern   batos ni la malamikojn
Und am Süntel uns erlagen.” -   kaj regajnos la liberon.” -
 
38 Elmar sprach: “Welch glühe Kohlen   38 “Arde vi ja fantazias,
Fulk, im alten Kopf dir brennen!   Fulk’, respondis jen Elmaro,
Schnee auf einem Feuerberge   “blanka kiel neĝ’ sur mont’ ja
Ist dein Silberhaar zu nennen.   estas via kaphararo.
 
39 Trauter Fulk, die Welt ist kühler!   39 Kara Fulk’, ĉu kredas vi, ke
Machst du heiß das Blut der Schnecke?   nunaj homoj tuj vekiĝas
Glaubst du, das ein Ruf die Träumer   je la voko al batal’, ke
Rasch vom Rat zur Tat erwecke?   ili entuziasmiĝas?
 
40 Zwar die Menge grollt, sie hätte   40 Kvankam la popol’ koleras,
Lust zum Zausen und zum Zerren,   emas iri al batalo, )
Doch erschlafft auf ihren Höfen   la nobelular’ preferas
Dehnen sich die Edelherren.   malstreĉiĝi en domhalo.
 
41 Ihren Mut erprobt ich gestern!   41 Spertis mi kuraĝon ties,
Als ich stand in Not und Fährde,   kiam estis en danĝero
Zagten sie, wie vor des Waldes   mi hieraŭ! Regas ilin
Grauhund zagt die Lämmerherde.   timo nur kaj malespero.
 
42 Blöde, die das Herz nicht hatten,   42 Kiuj ne kuraĝis levi
Eine Hand für mich zu heben,   por mi antaŭ tribunalo
Werden die zum Schwerte greifen,   unu manon, ĉu ĉi tiuj
Wenn es geht auf Tod und Leben?   prenos glavon por batalo?
 
43 Zwischen Mögen und Vollbringen   43 Vol’ kaj far’ ĉe ni disegas, )
Liegt bei uns des Zauderns Öde   estas ni tro hezitemaj;
Und ein Sumpf; ein Tatenmörder   murdas la faradon tio,
Ist der Sumpf der deutschen Rede.   estas ni nur parolemaj.
 
44 Fulk, wohl mag dein Amboß ächzen   44 Kiel ĝemas la amboso
Unter schweren Hammerschlägen;   sub martelo-batoj viaj,
Dennoch hält er still; wir murren,   grumblas ni, sed sin ne movas
Ohne Faust und Fuß zu regen.   pugnoj kaj piedoj niaj.
 
45 Pochten alle Männerherzen   45 Se en Saksaj viroj fluus
Heiß wie deines, warm wie meines,   varma sang’ tra ĉiu vejno,
Kein vermeßner Frankensporen   ne surtretus iu Frank’ ĉi
Klirrte noch diesseits des Rheines:   tiun flankon de la Rejno.
 
46 O wir haben harte Hände,   46 Havas ni malmolajn manojn,
Unser Leib ist Wall und Mauer;   estas ni ja defendemaj;
Doch wir schleichen träg zu Werke,   sed ni estas malrapidaj
Und im Werke fehlt die Dauer.   kaj ne estas daŭrigemaj.
 
47 Nicht zum Kriege, nur zum Kampfe   47 Nur batali volas Sakso,
Zieht der Sachse; schnell zu schlagen,   bati kaj ne militadi,
Ist sein Sinn, um heimzukehren   kaj returni poste hejmen
Und daheim den Hirsch zu jagen.   por en la arbar’ ĉasadi.
 
48 Länger lag er nie zu Felde,   48 Unu tagon, ne pli longe
Als er nicht den Pfühl entbehrte,   daŭris ties ir’ milita,
Als im Sack der Haferkuchen   ĝis la provianto estis
Und der Trunk im Lägel währte.   formanĝita kaj trinkita.
 
49 Schelten würd’ ich, spräch ein Fremder,   49 Ne pro malamik-potenco
Was ich scheltend von uns spreche:   - nin riproĉus jen alia:
Nicht des Feindes Macht, uns beugte   Vi malvenkis pro malsaĝo
Göttergrimm und eigne Schwäche.   propra kaj kolero dia.
 
50 Darum hat der Lockenkräusler   50 Tial la danduloj fine
Zehnmal uns im Kampf bezwungen,   estas kontraŭ ni venkintaj,
Darum hat der Reigenspringer   tial nin la dancemuloj
Auf den Boden uns gerungen.   estas lukte subigintaj.
 
51 Fragst du, was ich möchte? Waten,   51 Volus mi batali sange,
Waten bis ans Knie im Blute!   se mi povus; nur espero
Was ich muß? Zu hoffen raten,   restas ja al ni, ni devas
Ob mit Grimm und finsterm Mute.   ĝin elteni kun kolero.
 
52 Erzbewehrt an Ems und Lippe   52 Nia malamik’ armile
Harrt der Feind in hellen Haufen,   pretas por nin ree kapti,
Fertig zu willkommner Arbeit,   nur atendas ŝancon por nin
Wie bei Verden - uns zu taufen.   kiel ĉe Verdeno - bapti..
 
53 Schon zuviel ist edlen Blutes,   53 Jam tro multe da nobela
Warmen Bauernbluts geflossen,   kaj kampula sango fluis,
Fruchtlos; schon zuviel der Äcker   kaj tro multajn agrojn ja la
Sind zerstampft von fremden Rossen.   malamikoj jam detruis.
 
54 Sollen wieder Hof und Hütte   54 €u ekbruligite ardu
Glühn in roten Flammensäulen?   ree kortoj kaj kabanoj?
Soll der hagre Wolf, der Hunger,   €u suferu la malsaton
Wieder durch die Dörfer heulen?   ree niaj kamparanoj?
 
55 Dreister Griff gebührt dem Dreisten,   55 Tro kuraĝa ul’ kuregas
Doch ins Tolle stürmt ein Toller;   furioze en fiaskon,
Berserkbrauch ist, nackt zu kämpfen,   laŭ berserka maniero;
Klugen Manns, in Helm und Koller.   saĝa viro portas kaskon.
 
56 Mag der Rat der Götter walten,   56 Homa saĝo ne utilos,
Menschenwitz kann wenig frommen:   kaj la dioj ja decidas;
Fulk, das eine ist gewesen,   pasis ja la pasinteco,
Und das andre seh’ ich kommen.   la estonton mi ekvidas.
 
57 Laß mich gehn! - Von Hof und Heimat   57 Lasu iri min! Al mi nun
Blieb mir heut am Scheidetage   restas je l’ disiĝa horo
Nichts - als eine Handvoll Erde,   nur manplen’ de hejma tero;
Die ich auf dem Herzen trage.   mi ĝin portas sur la koro.
 
58 Fulk, nun tu, was ich gebeten!” -   58 Fulk’, nun faru vi, pri kio )
Auf den Wangen Leichenblässe   mi vin petis!” - Kaj ĝemante,
Stand der Schmied, und schmerzlich stöhnend   pale la forĝisto paŝis
Trat er langsam an die Esse;   al la forĝo-forno lante.
 
59 Pochte, hielt und pochte wieder;   59 Forĝis la hufo-ferojn
Endlich schritt er aus der Pforte,   ilin per martel’ frapante,
Und die Eisen unterschlagend,   najlis ilin sub la hufojn
Raunt’ er leise Wünschelworte:   vortojn de dezir’ flustrante:
 
60 “Frommes Rößlein, kluges Rößlein,   60 Kara ĉevaleto,firma
Eisen vier will ich dir legen,   estu la huffero-kvaro,
Feste Eisen, gute Eisen:   kiun mi farinta estas:
Das ist Donars Hammersegen!   Jen la beno de Donaro!
 
61 Geh zu Holz und geh zu Hause,   61 Rekte iru, kiam iras
Immer geh auf graden Wegen;   hejmen vi aŭ tra arbaro;
Weit, was unhold ist, entweiche:   La malbon’ forestu fore:
Das ist Donars Hammersegen!   Jen la beno de Donaro!
 
62 Ward dir Weh und ward dir Wunde,   62 Se rompiĝos viaj kruroj,
Blut zu Blute soll sich regen,   rekuniĝu la ostaro,
Bein zu Beine soll sich fügen:   kaj fermiĝu viaj vundoj:
Das ist Donars Hammersegen!   Jen la beno de Donaro!
 
63 Trag den Reiter, treues Rößlein,   63 Kara ĉevaleto, servu
Allem Glücke gern entgegen,   vi fidele al Elmaro!
Trag ihn hin und trag ihn wieder:   Portu lin al la feliĉo:
Das ist Donars Hammersegen!   Jen la beno de Donaro!
 
64 Falk, nun fahre!” - Drauf der andre:   64 Fartu bone!” - Jen la Falko:
“Habe Dank, du frommer Meister!   “Mi vin dankas, majstro pia!
Bürgen sind mir deine Wünsche,   Akompanos min spiritoj
Mit mir fahren gute Geister. -   bonaj sur vojaĝo mia. -
 
65 Nun hellauf, du alter Knabe,   65 Nun adiaŭ vi, Dithelmo! )
Diethelm, komm, nimm beide Hände,   Premu ambaŭ miajn manojn!
Beide und die letzten Grüße,   Laste vi de mi salutu
Die dem Heimatland ich sende.   kore la samideanojn! )
 
66 Weinst du gar? Es ist so bitter,   66 €u vi ploras? Dolorigas,
Alte Augen weinen sehen!   vidi maljunulan ploron!
Falkenart ist starkes Mutes,   Devas ni nun adiaŭi! -
Falkenart - jetzt mußt gehen! )   Falkoj havas fortan koron.
 
67 Was der Mutter du verheißen,   67 Tion, kion vi promesis
Hast du brav und treu gehalten. -   iam al patrino mia,
Mit mir willst du? Soll der Franke   tenis vi. €u nin arbitre
Auf dem Hof nach Willkür schalten?   agu Frank’ sur korto nia?
 
68 Weißt du doch, zu Königseigen   68 Vi ja scias, ke laŭjuĝe
Ist das Falkennest gesprochen   reĝa iĝis korto nia; )
Und der kahle Königserbe   povas esti, ke en tiu
Morgen schon hineingekrochen.   jam ekloĝis Franko fia.
 
69 Laß den greisen Kopf nicht sinken,   69 Viajn larmojn vi sekigu
Diethelm, trockne deine Zähren;   kaj ne tro malĝoja estu!
Bleib und tu, was recht und hoffe,   Ke mi hejmen venos iam,
Wie ich hoffe, heimzukehren! -   ni esperu kaj vi restu!
 
70 Imma, deiner holden Herrin   70 Diru vi, Imin’, al via
Neig’ ich mich, sie ist mir teuer;   kara sinjorino ion -
Sag ihr, - nein, nichts sag ihr, Immaĉ,   Ne - mi estas eksterleĝa -
Bin ich doch ein Vogelfreier!   Diru vi al ŝi nenion!
 
71 Nimm das Schwert, den Ring hier, Imma;   71 Nur transdonu tiun ringon,
Sag, der Ring sei zum Gedenken,   memorigu ŝin ĉi tio!
Sag, das Schwert sei zum Bewahren,   Mian glavon ŝi konservu,
Will ein Gott mir Heimkehr schenken!   ĝis - min hejmen lasos dio.”
 
72 Jetzt von hinnen!” - Durch den Flieder,   72 Li forrajdis, dum la vento
Der das Rasendach beschirmte,   tra l’ siring-arbedoj iris;
Fuhr der Wind; die letzten Beeren   falis ties lastaj beroj,
Fielen, und das Laub verstürmte.   la foliojn ĝi forŝiris.
 
 
2   2
 
73 Wo am Waldesrand der Tannen   73 Staris ĉe l’ malhela rando
Dunkle Äste talwärts schwanken,   de l’ arbaro junulino,
Stand verhohlen eine Jungfrau   ĉe filikoj kaj rubusoj,
Zwischen Farn und Brombeerranken,   apud iu alta pino,
 
74 Regungslos, gekreuzt die Hände,   74 en profunda pripensado
Vorgebeugt, in tiefem Sinne;   kaj klininte kapon sian;
Tropfen wehten, kalte Tropfen   malsekigis fridaj gutoj
Auf ihr Kleid von weißem Linnen.   blankan toloveston ŝian.
 
75 War sie aus dem Sarg gestiegen?   75 Ĉu ŝi estis elirinta
War die stille, marmorbleiche   el la ĉerk’? €u estis tiu
Von die Armen, die da wandern,   el mizeraj la animoj,
Friedlos selbst im Friedensreiche? -   kiuj ĉirkaŭvagas, iu?
 
76 Starren Auges sah sie nieder   76 Kaj senmove ŝi rigardis
Nach der Schmied’ am Erlenhage;   la forĝejon tie tiam;
Wirbelnd in die grauen Lüfte   enaere supreniĝis
Stieg der Rauch wie alle Tage;   jen la fumo kiel ĉiam.
 
77 Und wie alle Tage rollten   77 Kiel ĉiam ĉe l’ ĉielo
Oben dunkle Wolkenbälle,   grizaj nuboj buliĝadis,
Und wie alle Tage rauschte   tra la valo rivereto
Durch das Tal des Baches Welle;   susurante trafluadis.
 
78 Und wie alle Tage dröhnten   78 Kiel ĉiam martelado
Hammerschläge weit im Grunde;   sonis el la malproksimo; )
Doch - jetzt fuhr sie auf, ein kurzer   sed - subite elbuŝigis
Jammerschrei erstarb im Munde.   mutan krion ŝi de timo.
 
79 Vor der Schmiede Frau’n und Männer;   79 Staris viroj jen, ĉevalon
Einer hielt ein Roß am Zügel,   tenis iu ĉi bridilo;
Einer nahm es, und hindannen   surseliĝis la alia
Ritt er sacht am Heidehügel,   kaj forrajdis en trankvilo.
 
80 Einsam, waldwärts: Busch und Bäume   80 Vidis ŝi fermiĝi post li
Sah sie hinter ihm sich schließen;   la arbaron; ŝi lin mute
Stumm, den Finger an der Lippe,   adiaŭis, tiam sian
Winkte sie ein letztes Grüßen.   manon svingis ŝi salute.
 
81 Dann, die Hände hochgehoben,   81 Levis ŝi la manojn, kantis
Sang sie leise: “Selig fahre,   ŝi mallaŭte: “Mia kara,
Der da fährt, des Herzens stiller   fartu bone, ho amiko,
Trautgesell seit manchem Jahre!   kor-amiko jam multjara!
 
82 Wo er walle, wo er wohne,   82 Tie, kien iras tiu,
Weile Friede, wie da weilte,   tie estu paco tia,
Da die Reine des genesen,   kia regis, kiam estis
Der der Welt die Wunden heilte.   sur la Ter’ la filo Dia.
 
83 Der der Welt die Wunden heilte,   83 Tiu, kiu savis nian
Möge sein in Gnaden pflegen,   mondon, gardu de danĝero
Mög’ im fernen fremden Lande   Lin; en sia graco helpu
Ihn geleiten und umhegen;   tiun Li sur fremda tero;
 
84 Ihn umhegen und geleiten,   84 Se nun tiu forvojaĝas,
Daß er gute Herberg finde;   ĉu tra landoj, ĉu sur maro,
All die Hüterschar des Himmels   akompanu lin survoje
Sei ihm holdes Fahrtgesinde;   la ĉiela anĝelaro.
 
85 Sei ihm treuer Weggenosse,   85 Akompanu lin fidele
Der Tobias’ Sohn gen Meden   la Sinjoro de l’ €ielo,
Und zurück zu Herd und Hufe   kies gvidon iam fidis
Führte durch Gebirg und Öden!   la popol’ de Izraelo.
 
86 Und du Hochgebenedeite,   86 Kaj vi Sankta Virgulino,
Die zu helfen nie versagte,   vi benita, kiu, kiam
Wenn ein Herz voll Harm und Sorge   plendis pri mizero iu,
All sein stummes Weh dir klagte:   ne rifuzis helpi iam:
 
87 Hehre Frau, zu deinen Füßen   87 Surgenue, plore mi vin
Weint die Jungfrau: selig fahre,   petas, virgulino kara:
Der da fährt, des Herzens stiller   Gardu lin, li estas mia
Trautgesell seit manchem Jahre!” -   koramiko jam multjara!” -
 
88 Kraftlos sank sie auf die Knie,   88 Sinkis ŝi sur la genuojn, )
Tränen, bittre Tränen rannen,   falis teren gutoj larmaj,
Und des Herbstes kühle Schauer   blovis tra la abiaro
Rauschten durch die finstern Tannen. -   brizoj de aŭtun’ malvarmaj. -
 
89 Geh nun heim, du Kummervolle,   89 Iru nun, afliktulino! )
Deine Bitten, dein Klagen   Vin ekaŭdis ja anĝelo;
Wird ein kleiner, lichter Engel   viajn petojn plore portos
Weinend in den Himmel tragen.   tiu ĉi al la ĉielo.
 
90 Tiefer Wald! Von Stamm zu Stamme   90 Enarbare la krepusko
Wob die Dämmrung graue Fäden,   interarbe ŝpinis retojn;
Und die Bäume und die Tiere   ŝanĝis la arbar-estaºoj )
Wechselten geheime Reden.   kaŝe inter si sekretojn.
 
Verkinto de tiu ĉi Germana poemo estas
Friedrich Wilhelm Weber (Frederiko Vilhelmo
Vebero, *1813-12-25 - †1894-04.05).
  91 Ekparolis jen la pigo:
    „Ĉu vi vidis, ke Elmaro
    tra l’ arbaro rajdis sole,
    sen ĉasisto, sen hundaro?“
 
    92 Diris la garol’: „Ho ve, vi
    fia birdo de l’ hadeso,
    lin, la mortmalsananan viron,
    ĉirkaŭflugis vi sen ĉeso.“
 
    93 Rubekolo vokis laŭte:1)
    „Estas birdo mi libera,
    vivas mi ekstere, estas
    li libera-leĝekstera!“2)
 
    94 Jen pice’: Ŝanceliĝante
    li sur la ĉevalo sidis;
    kaj la reĝa mesaĝisto
    kun malico lin priridis.“
 
    95 Diris kverk’: „Li pensis, ke li
    kiel mi enradikiĝis
    firme, sed pli forta estas
    ruz’, al kiu li subiĝis.“
 
    96 „Plejmaljuston devis sperti
    tiu ĉi plej pia viro;
    la kuraĝ’ lin ne protektis“,
    diris melo kun suspiro.
 
    97 Diris urs’: „Min ne afliktas,
    se li spertas nun amaron;
    li mortigis mian onklon,
    kiu regis la arbaron.“
 
    98 Diris lupo: „Se ĉeestus
    tuta parencaro mia,
    baldaŭ kuŝus sur la tero
    nur ostar’ kaj jako lia.“
 
    99 Ridis vulpo: „Mi tre ĝojas,3)
    kiam miaj kontraŭuloj
    sin disŝiras kaj dismordas;
    longe vivas la riduloj!“
 
    100 Erinac’, sin buligante,
    diris: „Vi friponoj fiaj,
    la arbaron vi putrigas
    ja per putraj vortoj viaj.“
 
    101 „Estas falka maniero“,
    diris tiam la buteo,
    „spite ĉiam al la spito,
    malgraŭ vundoj, malgraŭ veo.“
 
    102 Korvo diris: „Lin kondukos
    lia vojo al Danio;
    neĝo falos sur la vojon,
    longa vojo estas tio.“
 
    103 Flustris sorpo: „Se li havus
    vergon el branĉaro mia,
    forto sorĉo lin sekure
    gvidus sur vojaĝo lia.“
 
    104 Kantis merl’: Ĉe lia kort’ mi
    loĝis bone. Kion miaj
    kuzoj diros revenontaj
    el la sud’ al nestoj siaj?“
 
    105 Pego jen: „Sekretajn runojn
    legis mi sub arboŝelo.
    Ke li baldaŭ venu hejmen,
    ke lin gardu la ĉielo!“
 
    106 Kantis la alaŭdo: „Por lin
    tuj saluti, kiam estos
    burĝoninta la sambuko,
    mi dumvintre hejme restos.“ –
 
    107 Trankviliĝis; tra l’ betulo
    flustris kaj trablovis io
    tre mallaŭte, kvazaŭ sonĝe;
    sed ne kompreneblis tio.
 
    108 Susuretis tra l’ fragmito
    riveretaj ondoj flue:
    „Valen glitu al la Neto
    kaj de tie plu kaj plue,
 
    109 ke malhelpu lian fuĝon
    la virinoj de l’ Vezero!1)
    Devas resti tiu, kiu
    apartenas al hejmtero.“
 
    110 Gufo aŭdis en rokfendo,
    en soleco, kolerante,
    funde en la brustplumaron
    sian bekon enborante.2)
 
    111 „Kia bruo pro la ulo!
    Kia stulto estas tio!
    Por ĉi tiu ĝusta estas1)
    ja nur sia opinio!
 
    112 Estas sane sin deteni
    de la propra opinio.
    Pensu kiel la fortuloj!
    Estas pli utila tio.
 
    113 Kio estas justo? Estas
    ĝi ja nur potenca volo;2)
    kiel branĉo en la ŝtormo
    fleksas sin sub ĝi homkolo.
 
    114 Libereco estas, plaĉon
    kaj plezuron nur sentante
    cedi al fremdula volo,
    pri la propra rezignante.
 
    115 Ĉar utile estas, kuri
    kun la trup’ de l’ potenculoj,
    nur tra malfermitaj pordoj,3)
    ĉiam kun la sekvantuloj.
 
    116 Amo, am’ al proksimulo?
    Furiozo estas tio!
    Amas mi nur la malamon;
    Am’ ja estas fimanio.
 
    117 Plezurigas plej damaĝo!4)
    Estis ja konsola tio,
    kiel ambaŭ sin dishakis,
    pro kolero, pro envio.
 
    118 Ho envi’, vi dolĉa knabo!
    Ho koler’, vi rava ulo!
    Enviulo estas pia,
    milda estas kolerulo!
 
    119 Nur disŝiru reciproke
    vian haŭton, vian veston!
    Per la plumoj elŝiritaj
    povos ŝtopi mi la neston.“
 
    120 La maljuna enviulo
    grumblis plu kaj ridis fie:
    „Fanfaronu nur, vi homoj!
    Saĝaj vi ne estas plie!
 
    121 Nek instruis de l’ katedro
    min prior’ de monaĥejo,
    nek mi sidis ĉe la patroj
    sur la benko de lernejo.
 
    122 Stultaj estas vi, malmulton
    ja ekkonas homracio;
    mi. la birdo de Minervo,
    havas multe pli da scio.
 
    123 Estas mi ja la plej saĝa
    el la bestoj sur la Tero,
    kiuj pensas kaj baraktas
    daŭre kontraŭ mortdanĝero.
 
    124 Ĉiam faras ni la ĝuston,
    ne nin provu malpravigi!
    Se l’ moral’ ne estas ĝusta,1)
    devas vi ĝin alĝustigi.
 
    125 Via virto? Vi fiuloj!
    La alian trompas ĉiu,
    ĉu per multekosta robo
    aŭ kitel’ sin vestas iu.
 
    126 Vi hodiaŭ estas gajaj,
    sidas kune en konsento;
    morgaŭ vi disputos, blovos
    inter vi malvarma vento.
 
    127 Estas vi bonkoraj, amas,
    laŭdas unu la alian;
    morgaŭ vi ekhavos ree
    inter vi kverelon fian.
 
    128 Via hom-amemo estas
    artifiko emocia;
    gravas ja nur la satigo
    de l’ bezono materia.
 
    129 Se mi manĝis malsufiĉe,
    al najbar’ mi iras mia;
    nur pirolo stulta restas
    sidi nur sur branĉo sia.
 
    130 La patruj’ por mi malgravas,
    gravas bona pred’. Se ie
    ĉase mi atingas tion,
    estas mia hejmo tie.
 
    131 Ami la patrujon? Estas
    ja plej stulta amo tia!
    Tiu tiel forpelata
    estis el patrujo sia.
 
    132 Min ridigas malfortuno.
    For ĉi tiujn revemulojn!
    Plej malamas mi ja tiujn
    stultajn entuziasmulojn!“
 
    133 Fine li silentis, nur tra l’
    arbopintoj vent’ suspiris;
    el tertruoj kaj rokfendoj
    nokta fiular’ eliris.
 
    134 Bluaj-ruĝaj nuboj en la
    okcidento kumuliĝis
    kiel muroj de kastelo,
    ĉar la sun’ jam malleviĝis.
 
    135 Kie inter montoj krutaj
    riveret’ malsupren fluis,
    tie tra l’ vesper-silento
    hufo-bato klake bruis.
 
    136 La ĉevalo penis garde
    la rajdanton suben porti,
    kvazaŭ scius ĝi, ke devus
    tiu viro baldaŭ morti.1)
 
    137 Valen plu! El lia vundo2)
    ruĝa sango subeniĝis,
    gutis peze sur la selon
    kaj envente rigidiĝis.
 
    138 Valen plu al la Vezero!
    Preskaŭ ne videblis io.
    Jen elstaris tra l’ nebul’ la
    turo de Dektritilio.
 
    139 La eterna lampo brilis
    tra krepusko de l’ vespero;
    ĉe la pordo la rajdanto
    svenis, sinkis al la tero.
 
   
    4
 
    140 En la monaĥejo flagris
    torĉo-lumoj kaj lumiĝis
    la vizaĝoj de l’ monaĥoj,
    kiuj ege afliktiĝis.
 
    141 Staris ili en la ĉelo
    ĉirkaŭ viro tre vundita,
    antaŭporde ĉe ĉevalo
    lia de servist’ trovita.
 
    142 Zorge estis li metita
    jen sur pelt-kovrita lito;
    li apenaŭ spiris, estis
    pala kiel mortigito.
 
    143 Plu elfluis lia sango
    tra la jak’. Ĉu mort-anĝelo
    iris jam tra la trankvila,
    sombra monaĥeja ĉelo? -
 
    144 Diris la abat’: „Konataj
    Ŝajnas al mi trajtoj tiaj
    kaj staturo ties, se ne
    trompas min okuloj miaj.
 
    145 Tiam estis li fortega,
    freŝe en junec’ floranta,
    kolerante noble, kiel
    Sankta Mikael’ ardanta.“
 
    146 Vido jen: „Mi estas certa
    - se ne konas tiu iu -,
    ke de l’ Akcipitra kort’ la
    Falk’ nomatas estas tiu.
 
    147 Kiam antaŭ kelkaj tagoj
    portis mi al Badurado
    la leteron de l’ abato,
    vidis mi lin dum ĉasado.
 
    148 Estas li. Vestita estis
    li per kamizolo tia;
    cervo kuŝis antaŭ li kaj
    ĉirkaŭ li hundaro lia.
 
    149 Estis li afabla, al mi
    manĝon kaj trinkaĵon donis;
    montris li al mi la vojon,
    ĉar li tiun bone konis.
 
    150 Sed li estas eksterleĝa
    adoranto de Votano,
    kaj pro tio akuzita
    de Akena kortegano.
 
    151 „Regu pac’ en monaĥejo“,
    diris tiam la abato,
    „Devas agi ni kun tiu
    laŭ postul’ de l’ karitato!
 
    152 Bedo, helpe de Ajlrato
    flegu lin laŭ la regulo
    Hipokrata, ni aliaj
    preĝu por la malsanulo!
 
    153 Ili nun malsupren iris
    al la ejo de la ĥoro;
    „El profundoj!“ Larm’ ruliĝis
    sur la vangon de l’ prioro. -
 
    154 Ho Elmaro, mizerulo!
    Ĉu vi trovos savon tie?
    La monaĥoj de l’ konvento
    arte vin ja flegos pie.
 
    Traduko de la Germana poemo "Dreizehnlinden,
Kapitel 11, Vogelfrei" de Friedrich Wilhelm
Weber (Frederiko Vilhelmo Vebero, *1813-12-25
- †1894-04.05) en Esperanton de
Manfred Retzlaff (*1938-11-04).